Η ιστορία των σχεδίων Mandala, παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον αν ακολουθήσουμε την αρχή της εμφάνισης τους και την εξελικτικής τους πορείας ως και σήμερα. Ένα σχήμα που επιβιώνει έως τις ημέρες μας αλλά δεν γνωρίζουμε αρκετά για την προέλευση του και τη σημασία του .
Οι κύκλοι με τα περίτεχνα σχέδια τους, συμβόλιζαν αρχικά την αρμονία αλλά και την ολότητα. Εισήλθαν μέσω της Βεδικής Φιλοσοφίας από τους Ουπασανίδες ( Upa in Shad ) , κάθομαι κοντά ώστε να ακούσω και να λάβω όλη τη νέα γνώση από το δάσκαλο. Η Βεδική φιλοσοφία, θεωρείται και ως θρησκευτική μετάβαση στον Ινδουισμό. Η νέα αυτή θρησκεία, διδάσκει και προάγει την αυτοπραγμάτωση, μέσα από διάφορες τεχνικές. Οι τεχνικές αυτές, είχαν στόχο να βοηθούν τον θρησκευόμενο ώστε να συγκεντρώνεται πλήρως.
Έτσι άρχισαν να εισάγουν τεχνικές με σχήματα όπως τα σχέδια μάνταλα αλλά και ηχητικά καλέσματα ως αποτέλεσμα ακουστικής τεχνικής ελέγχου του νου.
Η μάνταλα, είναι σανσκριτική λέξη που σημαίνει κύκλος, εξού το βασικό της σχήμα. Ο κύκλος αυτός αποτελεί το κεντρικό σημείο του σχεδίου. Γύρω από αυτό το κύκλο θα προστεθούν διάφορα σχήματα ή και σύμβολα. Στο Θιβέτ στη παράδοση του Ταντρικού Βουδισμού συμβολίζουν ιερές γεωμετρικές μορφές οι οποίες αντιπροσωπεύουν το σύμπαν. Όπως αναπαριστά και έναν ιερό χώρο στον οποίο τοποθετούνται οι θεότητες και άλλες συμβολικές μορφές.
Οι μοναχοί, κατασκευάζουν τη δική τους μάνταλα, ενώ ταυτόχρονα ψέλνουν. Όταν τελειώσει μάλιστα η διαδικασία της θρησκευτικής πράξης , τότε διαλύουν τη μάνταλα τους θέλοντας έτσι να συμβολίσουν τον κύκλο της ζωής. Το μάνταλα λειτουργεί και ως ένας είδους χάρτη που οργανώνει τον κόσμο σύμφωνα με μια συγκεκριμένη πνευματική αντίληψη. Το κέντρο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ενώ τα στοιχεία που το περιβάλλουν δημιουργούν μια ιεραρχημένη και συμβολικά οργανωμένη πραγματικότητα.
Ο ασκούμενος στον διαλογισμό δεν καλείται να κοιτάξει την εικόνα , αλλά να συγκεντρωθεί, να δώσει όλη την προσοχή του και να οραματιστεί πως εισέρχεται σε αυτό το σχέδιο. Η πορεία προς το κέντρο συμβολίζει την πορεία από την εξωτερική πολλαπλότητα προς το εσωτερικό μας. Αυτός είναι άλλωστε ένας λόγος που η γεωμετρία αποτελεί σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό της μάνταλα . Έτσι μετατρέπεται σε εικόνα του κόσμου αλλά και ένα εργαλείο πνευματικής βοήθειας.
Η σχέση ανάμεσα στην εικόνα και τον εσωτερικό εαυτό του θρησκευμένου, συνδέεται με την ινδική θρησκευτική σκέψη που τονίζει το κύριο νόημα της : η αποκοπή από τον υλικό κόσμο και η σύνδεση με την ανώτερη δύναμη , το θεϊκό στοιχείο.
Οι ινδιάνοι θεραπευτές, σχηματίζουν τη μάνταλα στο χρώμα για να εξαγνίσουν τις βαριές ενέργειες. Στη Σαμανική ιατρική μάλιστα, μετασχηματίζουν αυτήν βαριά ενέργεια σε μια πιο ελαφριά μέσα από το σχέδιο μάνταλα.
Με μια πιο ανοιχτή ματιά μπορούμε να αντικρίσουμε το ημερολόγιο των Αζτέκων σαν ένα σχέδιο μάνταλα με θρησκευτικό και όχι μόνο νόημα. Ένας κύκλος με δυο τροχούς που συνδέονται μεταξύ τους. Ο πρώτος κύκλος έχει αριθμούς από το ένα έως το δεκατρία, ενώ ο δεύτερος έχει σχέδια , Ο σκοπός είναι να χωρίζει τις ημέρες και τις τελετουργίες μεταξύ των θεών .
Στη σύγχρονη εποχή, τον 20 αιώνα, το μάνταλα μπορεί να απομακρύνθηκε από τον αρχικό θρησκευτικό συμβολισμό, αλλά πέρασε στη δημιουργική ζωγραφική και στην διακόσμηση. Τα περίπλοκα συμμετρικά σχέδια έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή σε βιβλία για δραστηριότητες τόσο σε μεγάλους όσο και παιδιά. Τα μάνταλα παρουσιάζονται πλέον ως μια χαλαρωτική δραστηριότητα.
Ο χρωματισμός του, απαιτεί συγκέντρωση λόγο του σχεδίου του , με αργές κινήσεις. Το σύγχρονο mandala coloring , δεν αποτελεί μια μόδα. Μπορεί να μη θυμίζει σε τίποτα το θρησκευτικό σύμβολο, αλλά συνεχίζει να καλύπτει ακόμα τον αρχικό του σκοπό που δημιουργήθηκε. Συγκεντρώνεις το βλέμμα και απομακρύνεσαι από τις μέριμνες. Ο Ελβετός ψυχίατρος , Καρλ Γκουστάβ Γιουνγκ γράφει στο έργο του :
«Ένα ιερό σύμβολο της ανθρώπινης ψυχής ,εξετάζει το μάνταλα όχι από τη θρησκευτική του διάσταση αλλά και ως συμβολική έκφραση του εσωτερικού κόσμου. Η κυκλική του μορφή, μπορεί να συνδέεται με την προσπάθεια της ψυχής που προσπαθεί να ενοποιήσει αντιφατικές πλευρές. Τα μάνταλα εμφανίζονται σε διαφορετικά πολιτισμικά και ψυχολογικά πλαίσια που συνδέονται με διαδικασίες με την προσωπική μας εξέλιξη, την ισορροπία, και τον εσωτερικό μας εαυτό.
Έτσι αυτή η προσέγγιση του όχι μόνο δίνει μια νέα σηματοδοσία αλλά συνδέει τη θρησκεία, τη τέχνη , τη ψυχολογία με κάτι που πραγματικά του δίνει νόημα…τον άνθρωπο.
Σήμερα, μπορεί να έχει απομακρυνθεί από το αρχικό του περιβάλλον, αλλά παρατηρούμε πως ταξίδεψε από την ανατολή στη δύση ενώ συναντάται στην ψυχολογία και στη τέχνη. Σαφώς η σημασία του δεν είναι εκείνη που ξεκίνησε , αλλά αναπτύχθηκε διαφορετικά. Αυτό δεν σημαίνει πως το σύμβολο έχασε την δύναμη του. Αντιθέτως, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα με ποιο τρόπο τα σύμβολα διαμορφώνονται όταν ξεπερνούν τα γεωγραφικά σύνορα αλλά και τα πολιτισμικά επίπεδα. Όταν τα σύμβολα ταξιδεύουν στο χώρο και το χρόνο γίνονται αφορμές διαλόγου. Αλλάζοντας πατρίδα και πολιτισμό, χρησιμοποιείται και πάλι από τον άνθρωπο που αναζητά την ισορροπία και την τάξη.
