Εντάξει, αυτό μπορεί να σου ακουστεί παράξενο. Όμως ναι — η φύση δημιουργεί τεχνολογία. Και έχουμε παραδείγματα για να το αποδείξουμε. Κάντε στην άκρη, άνθρωποι· ήρθε η ώρα να στρέψουμε το βλέμμα μας σε εκείνους που τα κατάφεραν πρώτοι.
Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή την ιδέα, ίσως χρειάζεται να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθούμε: τι ακριβώς είναι η τεχνολογία; Μπορούμε να την ορίσουμε ως «την πρακτική εφαρμογή της γνώσης με σκοπό τη βελτίωση της ζωής». Ή, όπως την περιγράφει η Kaitlin Chuzi, Διευθύντρια Βιομιμητικής στη Microsoft, σε αυτό το podcast: «Οτιδήποτε απελευθερώνει έναν οργανισμό από τους σωματικούς ή νοητικούς του περιορισμούς».
Τώρα αρχίζει να βγάζει νόημα, έτσι δεν είναι; Ας ρίξουμε λοιπόν μια ματιά σε έξι παραδείγματα τεχνολογίας που υπάρχουν ήδη στη φύση.
1. Μυρμήγκια που δημιουργούν αγροτεχνολογία καλλιεργώντας μύκητες
Τα μυρμήγκια είναι εξαιρετικοί αγρότες. Τα μυρμήγκια-φυλλοκόπτες, καθώς και αρκετά άλλα είδη, μεταφέρουν μικρά κομμάτια φύλλων και φυσικών υπολειμμάτων στις φωλιές τους, όπου πάνω σε αυτά αναπτύσσεται μύκητας που τελικά αποτελεί την τροφή των προνυμφών τους.
Οι μύκητες αυτοί διατηρούνται σε ειδικά διαμορφωμένες συνθήκες, ιδανικές για την ανάπτυξή τους, συνήθως μέσα σε κορμούς δέντρων ή σε υπόγειες κοιλότητες.
Εικονογράφηση: Mike Perkins και Nathan Johnson, μέσω του Pacific Northwest National Laboratory.
Οι μύκητες που καλλιεργούν τα μυρμήγκια έχουν στην πραγματικότητα απομονωθεί γενετικά από τα άγρια συγγενικά τους είδη, έπειτα από χρόνια «εξημέρωσης» από τα μυρμήγκια, μετατρεπόμενοι σε μια τέλεια μονοκαλλιέργεια που καλύπτει πλήρως τις διατροφικές τους ανάγκες. Οι ερευνητές μάλιστα υποστηρίζουν ότι τα μυρμήγκια εκκρίνουν μια φυσική αντιβιοτική ουσία για να προστατεύουν τις καλλιέργειές τους από παράσιτα και ασθένειες.
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
2. Οι μέλισσες δημιουργούν μικροβιολογική τεχνολογία για την κατασκευή κηρηθρών
Οι κυψέλες των μελισσών περιέχουν εξαγωνικές κηρήθρες, οι οποίες αποτελούν το ιδανικό σχήμα για την αποθήκευση μελιού, καθώς απαιτούν την ελάχιστη ποσότητα κεριού για να αποθηκευτεί η μέγιστη ποσότητα μελιού. Η δομή αυτή είναι τόσο βελτιστοποιημένη, ώστε να μη χάνεται καθόλου χώρος.
Δες το παρακάτω βίντεο για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πώς —και γιατί— τα κελιά έχουν εξαγωνικό σχήμα.
Για να δημιουργήσουν τις κηρήθρες, οι μέλισσες μετατρέπουν τα σάκχαρα του μελιού σε κερί μέσα στο σώμα τους, παράγοντας μικρές νιφάδες. Στη συνέχεια, μασούν αυτές τις νιφάδες για να τις διαμορφώσουν και τις προσθέτουν στη δομή της κηρήθρας. Όλη αυτή τη διαδικασία την εκτελούν οι εργάτριες μέλισσες μέσα στη διάρκεια ζωής τους, που είναι περίπου έξι εβδομάδες — λίγο περισσότερο απ’ ό,τι καταφέρνουν οι άνθρωποι στις πρώτες έξι εβδομάδες της ζωής τους!
Ας δούμε τι άλλο μπορούμε να μάθουμε από τις μέλισσες και τις κηρήθρες.
3. Τα κοράκια χρησιμοποιούν εργαλεία για τεχνολογία εύρεσης τροφής
Τα κοράκια της Νέας Καληδονίας είναι γνωστά για την εξαιρετική τους ευφυΐα και την ικανότητά τους να κατασκευάζουν και να χρησιμοποιούν εργαλεία για να φτάσουν την τροφή τους. Συχνά αφαιρούν τον φλοιό και τα φύλλα από κλαδιά και λυγίζουν την άκρη τους, δημιουργώντας ένα είδος γάντζου για να τραβήξουν τροφή από σχισμές όπου δεν φτάνει το ράμφος τους.
Άλλες φορές «κόβουν» μεγάλα φύλλα με το ράμφος τους ώστε να δημιουργήσουν οδοντωτές άκρες, τις οποίες χρησιμοποιούν για να ξύνουν προνύμφες από κορμούς δέντρων.
Δες το παρακάτω βίντεο για να δεις πώς το κάνουν.
4. Τα πουλιά χτίζουν φωλιές με κατασκευαστική τεχνολογία
Τα πουλιά χτίζουν φωλιές κυρίως για να προσφέρουν καταφύγιο, αλλά και έναν ασφαλή χώρο για να γεννήσουν αυγά και να μεγαλώσουν τα μικρά τους. Ο τρόπος που το κάνουν είναι απλός αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά περίπλοκος. Κάποια είδη, όπως τα χελιδόνια, αναμειγνύουν το σάλιο τους με λάσπη, δημιουργώντας μια πολύ ισχυρή συγκολλητική ουσία που λειτουργεί σαν «κόλλα». Άλλα, όπως οι υφαντές (weaver birds), πλέκουν κυριολεκτικά κλαδιά και χόρτα με τα πόδια και τα ράμφη τους πάνω σε κλαδιά ή καλαμιές.
Τα χελιδόνια χτίζουν φωλιές από λάσπη και σάλιο, όμως διαφορετικά είδη χρησιμοποιούν διαφορετικά υλικά. Μπορείς να δεις πώς τις κατασκευάζουν εδώ.
Βέλτιστη πρακτική στη σύγχρονη δόμηση είναι η χρήση τοπικά διαθέσιμων υλικών με αναγεννητικό τρόπο.
Η «τεχνολογία» των πουλιών είναι απόλυτα βελτιστοποιημένη για τοπικά υλικά, ανθεκτικότητα και διατήρηση της θερμότητας — μια εντυπωσιακή επίδειξη αρχιτεκτονικής και κατασκευής.
5. Οι τερμίτες χρησιμοποιούν αρχιτεκτονική τεχνολογία για την κατασκευή λόφων
Οι τερμίτες είναι εξαιρετικοί αρχιτέκτονες. Οι λόφοι που κατασκευάζουν είναι σχεδιασμένοι έτσι ώστε η θερμότητα να ανεβαίνει και να διαφεύγει προς τα πάνω, ενώ ο ψυχρός αέρας εισέρχεται από χαμηλότερα ανοίγματα, εξασφαλίζοντας φυσικό αερισμό όλο τον χρόνο.
Αυτή η τεχνολογία έχει εμπνεύσει και ανθρώπινα έργα στον δομημένο χώρο, αξιοποιώντας παθητικά συστήματα ψύξης.
Οι λόφοι τους, φτιαγμένοι μόνο από ένα μείγμα σάλιου, περιττωμάτων και χώματος, είναι εξαιρετικά ανθεκτικοί, αντέχουν σε ακραία καιρικά φαινόμενα και αποτρέπουν τους θηρευτές.
6. Τα δελφίνια χρησιμοποιούν θαλάσσια σφουγγάρια ως κυνηγετική τεχνολογία
Ένας πληθυσμός ρινοδέλφινων στα ανοιχτά των ακτών της Αυστραλίας έχει παρατηρηθεί να τοποθετεί μαλακά θαλάσσια σφουγγάρια στο ρύγχος του κατά την αναζήτηση τροφής στον βυθό, προκειμένου να προστατεύεται από αιχμηρά βράχια και κοράλλια.
Ενδιαφέρον γεγονός: αυτή την τεχνική τη χρησιμοποιούν μόνο τα θηλυκά δελφίνια και τη μεταδίδουν αποκλειστικά στις θηλυκές απογόνους τους. Μερικές φορές μάλιστα κρατούν το ίδιο σφουγγάρι για μελλοντική χρήση — ίσως το αγαπημένο τους!
