Ο Δημήτρης Λιαντίνης υπήρξε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες και βαθιά φιλοσοφικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής σκέψης. Φιλόλογος, πανεπιστημιακός δάσκαλος και συγγραφέας, δεν επιδίωξε ποτέ τη δημοφιλία· αντίθετα, προκάλεσε συνειδητά τον αναγνώστη, απαιτώντας πνευματική εγρήγορση και θάρρος απέναντι στα μεγάλα ερωτήματα της ύπαρξης.
Το έργο του κινείται στον άξονα ζωή – έρωτας – θάνατος, χωρίς μεταφυσικά στηρίγματα και χωρίς θρησκευτικές παρηγοριές. Ο Λιαντίνης πίστευε ότι ο άνθρωπος οφείλει να σταθεί μόνος του απέναντι στο αναπόφευκτο τέλος, με αξιοπρέπεια και αυτογνωσία.
Το «Γκέμμα»: Ένα βιβλίο-δοκιμασία
Το «Γκέμμα» δεν είναι ένα εύκολο βιβλίο. Είναι ένα έργο απαιτητικό, σχεδόν ασκητικό, που συνδυάζει φιλοσοφία, ποίηση, αρχαία ελληνική σκέψη και υπαρξιακή αγωνία. Ο αναγνώστης δεν διαβάζει απλώς· δοκιμάζεται.
Ο ίδιος ο συγγραφέας γράφει χαρακτηριστικά:
«Ο θάνατος δεν είναι το αντίθετο της ζωής, αλλά το μέτρο της.»
Σε αυτή τη φράση συνοψίζεται ο πυρήνας της σκέψης του: η ζωή αποκτά αξία μόνο επειδή είναι πεπερασμένη. Χωρίς το τέλος, δεν υπάρχει ένταση, ούτε νόημα.
Άνθρωπος χωρίς μεταφυσικά δεκανίκια
Ο Λιαντίνης υπήρξε σφοδρός επικριτής της θρησκευτικής ελπίδας για αθανασία. Δεν την αντιμετώπιζε ως πίστη, αλλά ως φόβο μεταμφιεσμένο σε ελπίδα. Στο «Γκέμμα» συναντάμε την ωμή του ειλικρίνεια:
«Ο άνθρωπος έπλασε θεούς από τον τρόμο του.»
Η θέση αυτή δεν είναι προκλητική για χάρη της πρόκλησης. Είναι μία προσπάθεια να αφυπνίσει τον αναγνώστη, να τον οδηγήσει σε μια ενήλικη στάση ζωής, όπου η ευθύνη του νοήματος δεν μετατίθεται αλλού.
Η σιωπή ως τελική πράξη
Η εξαφάνιση του Δημήτρη Λιαντίνη το 1998 δεν μπορεί να αποκοπεί από τη φιλοσοφία του. Για πολλούς, η πράξη του αποτέλεσε την έσχατη συνέπεια λόγων και ζωής. Για άλλους, παραμένει ένα ανοιχτό τραύμα και ένα αναπάντητο ερώτημα.
Όπως έγραψε:
«Η σιωπή είναι η πιο έντιμη απάντηση.»
Ίσως εκεί να κατέληξε και ο ίδιος.
Γιατί να διαβάσει κανείς τον Λιαντίνη σήμερα
Σε μια εποχή εύκολων απαντήσεων και γρήγορης κατανάλωσης νοήματος, ο Δημήτρης Λιαντίνης στέκεται ως αντίβαρο. Δεν προσφέρει λύσεις. Προσφέρει ερωτήματα. Και αυτό είναι πολύ πιο δύσκολο.
Το «Γκέμμα» δεν διαβάζεται για να συμφωνήσεις ή να διαφωνήσεις. Διαβάζεται για να σταθείς για λίγο ακίνητος απέναντι στον εαυτό σου.
